Laureaci nagrody DLA UKRAINY
Dr Tina Polek
Antropolożka, doktor historii, wykładowczyni w Kyiv School of Economics, współzałożycielka organizacji pozarządowej Center for Applied Anthropology oraz członkini European Association of Social Anthropologists (EASA).
Badaczka posiada bogate doświadczenie zarówno w antropologii akademickiej, jak i antropologii stosowanej. W obszarze badań naukowych koncentruje się na antropologii miasta oraz antropologii wojny, analizując m.in., w jaki sposób środowiska miejskie i warunki wojenne kształtują relacje społeczne, odporność, strategie adaptacyjne oraz przemiany przestrzeni publicznych.
W swoich działaniach związanych z antropologią stosowaną prowadziła badania na rzecz sektora biznesowego (m.in. dotyczące kultury korporacyjnej, transformacji organizacyjnych i analiz odbiorców), a także dla organizacji pozarządowych i obywatelskich, badając potrzeby, wyzwania i systemy wsparcia dla ukraińskich żołnierzy i weteranów.
Obecnie realizuje i współprowadzi projekty etnograficzne w kontekstach trwającej wojny, ze szczególnym uwzględnieniem niepewności jako strukturalnego elementu życia społecznego w Ukrainie. W swoich analizach wykorzystuje doświadczenia terenowe, aby badać, jak jednostki i wspólnoty radzą sobie z niestabilnością, negocjują normy społeczne i podtrzymują więzi w warunkach politycznej zmienności i gwałtownych przemian.
Poza działalnością badawczą aktywnie angażuje się w popularyzację antropologii w Ukrainie – prowadząc kursy on line oraz wygłasza wykłady publiczne.
Dr Tomasz Kosiek
Antropolog społeczno-kulturowy, kulturoznawca, koordynator projektów animacyjno-kulturowych. Adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego, kierownik kierunku kulturoznawstwo. Stypendysta International Visegrad Found i Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej.
Od lat prowadzi badania etnograficzne w Polsce i Karpatach Wschodnich (Ukraina, Rumunia) koncentrujące się na zagadnieniom poświęconym etniczności, pamięci społecznej, dziedzictwu kulturowemu i lokalnych strategii ekonomicznych.
Autor kilkunastu artykułów naukowych oraz współredaktor dwóch monografii. Pomysłodawca i współrealizator projektu “Broadcasting from the Forgotten European Borderlands: Carpathian Watershed in the Polyphony of Voices” w ramach, którego powstał portal www.wododzial.pl. Autor wystawy etnograficznej „Polifonia pamięci na granicach karpackich światów” prezentowanej w Muzeum Etnograficznym im. F. Kotuli w Rzeszowie (2023) i Galerii Sztuki Ludowej STL w Lublinie (2024-25).
Zwycięski projekt nosi tytuł „Zmiana klimatu na pograniczu polsko-ukraińskim: codzienne strategie i (nie)odporność w perspektywie antropologicznej”. Skupia się na badaniu tego, jak lokalne społeczności na pograniczu Polski i Ukrainy radzą sobie z kryzysem klimatycznym. Autorzy chcą sprawdzić, jak mieszkańcy postrzegają zmiany klimatyczne, jakie działania podejmują w obliczu tych zmian i jak dostosowują swoje życie codzienne oraz gospodarkę do nowych warunków.
Projekt opiera się na podejściu antropologii klimatu, które traktuje zmiany klimatyczne nie tylko jako problem środowiskowy, ale też społeczny, kulturowy i moralny. Badacze będą prowadzić jakościowe badania etnograficzne – obserwację życia codziennego, wywiady i spacery etnograficzne. Szczególna uwaga zostanie poświęcona nieformalnym, oddolnym inicjatywom, takim jak ochrona źródeł wody, sadzenie drzew, przeciwdziałanie zabudowie terenów zalewowych czy monitorowanie wycinki lasów. Takie działania, określane jako „oddolna ekologia”, są przejawem troski o wspólne dobro i współzależność, niezależnie od działań podejmowanych przez struktury państwowe czy rynkowe.
Analiza porównawcza polskich i ukraińskich społeczności oraz organizacji ekologicznych pokaże, jak różne warunki polityczne i gospodarcze wpływają na podejmowane działania. W Polsce ważną rolę odgrywają unijne programy środowiskowe, podczas gdy na Ukrainie dominują inicjatywy mieszkańców i lokalnych aktywistów. Granica państwowa nie jest tu traktowana jako bariera, lecz jako przestrzeń wspólnych doświadczeń i wyzwań ekologicznych.
Efektem badań ma być lepsze zrozumienie lokalnych strategii radzenia sobie ze skutkami zmian klimatycznych, a także wskazanie, w jaki sposób mogą one wspierać proces ekologicznej integracji Ukrainy z Unią Europejską.
