Znamy laureatów Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, uznawanej za najważniejsze wyróżnienie naukowe w naszym kraju. W 2025 roku Nagrodę FNP zdobyło czworo wybitnych uczonych – prof. Ewelina Knapska, prof. Dorota Gryko, prof. Wojciech Knap i prof. Anna Matysiak. Nagrody zostały przyznane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej już po raz 34.
Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest przyznawana za szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata. Wysokość nagrody wynosi 250 tys. zł. Nagroda FNP jest przyznawana w czterech obszarach.
Laureaci Nagrody FNP w 2025
Prof. Ewelina Knapska z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN otrzymała Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2025 w obszarze nauk o życiu i o Ziemi za odkrycie neuronalnych mechanizmów wewnątrzgatunkowego i międzygatunkowego przekazywania emocji. Badaczka, jako jedna z pierwszych na świecie, opisała zjawisko „emocjonalnego współodczuwania” u zwierząt laboratoryjnych oraz wykazała, że odpowiadają za nie określone obszary w mózgu. Dokonania prof. Knapskiej nie tylko pozwalają zrozumieć naturę emocji, ale też otwierają nowe kierunki badań nad leczeniem depresji czy wsparciem osób z autyzmem.
Prof. Dorota Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN otrzymała Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2025 w obszarze nauk chemicznych i o materiałach za opracowanie nowatorskich fotochemicznych metod syntezy związków organicznych, stanowiących istotny wkład w rozwój chemii organicznej. Osiągnięcie polega na opracowaniu unikalnych fotokatalizatów, czyli „przyspieszaczy” reakcji chemicznych zachodzących pod wpływem światła. Badania prowadzone przez prof. Dorotę Gryko to nie tylko fascynująca nauka, ale także technologia przyszłości, która może znaleźć zastosowanie w wielu dziedzinach gospodarki, m.in. w przemyśle farmaceutycznym, do efektywniejszej produkcji leków.
Prof. Wojciech Knap z Instytutu Wysokich Ciśnień PAN i Laboratorium CENTERA w CEZAMAT Politechniki Warszawskiej otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2025 w obszarze nauk matematyczno-fizycznych i inżynierskich za opracowanie nowych metod detekcji, wzmacniania i generowania fal terahercowych dla ultraszybkiej komunikacji bezprzewodowej. Badania te pokonują niektóre z dotychczasowych ograniczeń technologicznych w wykorzystaniu fal terahercowych. Otwierają też drogę do użycia ich potencjału m.in. w medycynie, przemyśle i telekomunikacji. Dzięki wizjonerskim osiągnięciom prof. Knapa promieniowanie terahercowe zyskuje realne znaczenie aplikacyjne, a Polska jest w ścisłej światowej czołówce badań w tej dziedzinie.
Prof. Anna Matysiak z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego otrzymała Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2025 w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za zidentyfikowanie kluczowych cech rynku i warunków pracy wpływających na dzietność. Badania prof. Anny Matysiak pokazują, że decyzje o macierzyństwie nie są wyłącznie sprawą indywidualnych wyborów, ale odzwierciedlają złożoną sieć powiązań pomiędzy rynkiem pracy, polityką społeczną i kulturą. Jej prace pomagają lepiej zrozumieć, dlaczego w Europie rodzi się coraz mniej dzieci. Pokazują też, co można zrobić, aby wspierać zarówno rodziny, jak i rozwój zawodowy kobiet.
Zasady wyboru laureatów
Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest nagrodą indywidualną, przyznawaną w drodze kilkuetapowego konkursu. Przyznaje ją Rada Fundacji pełniąca rolę Kapituły konkursu. Laureaci są wybierani z grona kandydatów zgłaszanych przez wybitnych przedstawicieli środowiska naukowego, zaproszonych imiennie przez Radę i Zarząd FNP.
Rada FNP dokonuje wyboru laureatów na podstawie opinii niezależnych ekspertów i recenzentów – głównie z zagranicy. Oceniają oni wartość naukową i oryginalność nominowanych do nagrody osiągnięć badawczych oraz ich znaczenie dla rozwoju danej dziedziny nauki, a także dla społeczeństwa.
W obecnej kadencji w skład Rady FNP wchodzą:
- Prof. dr hab. Grażyna Jurkowlaniec (Uniwersytet Warszawski) – przewodnicząca Rady,
- Prof. dr hab. Jacek Jemielity (Uniwersytet Warszawski) - wiceprzewodniczący Rady,
- Prof. dr hab. Piotr Garstecki (Instytut Chemii Fizycznej PAN w Warszawie),
- Prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem (Gdański Uniwersytet Medyczny),
- Prof. dr hab. Tomasz Łuczak (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu),
- Prof. dr hab. Paweł Ostaszewski (Uniwersytet SWPS),
- Prof. dr hab. Zofia Szweykowska-Kulińska (Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu).
Nagroda zostanie wręczona podczas gali w dn. 3 grudnia br.
Więcej informacji: