Magazyn „Science” opublikował wyniki badań zespołu, któremu przewodził prof. dr hab. Jan Kozłowski, wybitny biolog ewolucyjny z Uniwersytetu Jagiellońskiego i laureat Nagrody FNP z 2016 r. Praca rzuca nowe światło na mechanizmy ewolucyjne wpływające na wielkość ryb w obliczu ocieplenia klimatu i intensywnych połowów.
Obecnie aż 35% światowych łowisk jest nadmiernie eksploatowanych, a sytuacja stale się pogarsza. Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk jest tzw. karłowacenie ryb. Dla przykładu - maksymalna masa ciała dorsza w Bałtyku spadła w ciągu ostatnich dekad aż dziesięciokrotnie.
Publikacja pt. „Evolutionary adaptation to global change reduces sustainable fisheries yields”, której współautorami są prof. Jan Kozłowski oraz naukowcy z australijskiego Monash University (Dustin J. Marshall i Craig R. White), redefiniuje podejście do tego problemu. Autorzy wykazali, że dotychczasowe modele zarządzania zasobami morskimi opierały się na błędnych założeniach fizjologicznych.
Kluczowe odkrycia zespołu
Badacze podważyli tradycyjne interpretacje równania Bertalanffy’ego, wykazując, że spowolnienie wzrostu ryb nie wynika z fizycznych ograniczeń (np. braku tlenu), lecz z ewolucyjnej strategii przetrwania. Co więcej, intensywne połowy i rosnąca temperatura wody zmuszają ryby do wcześniejszego dojrzewania i inwestowania energii w rozród kosztem wzrostu.
Badania potwierdziły także, że duże samice składają znacznie więcej jaj, niż wynikałoby to z prostej proporcji ich masy ciała – co wyjaśnia tzw. „nadprodukcję” u starszych osobników.
Pesymistyczne prognozy dla gospodarki
Analizy oparte na danych ponad 2000 gatunków potwierdzają trafność tych przewidywań. Uwzględnienie nieuniknionych procesów ewolucyjnych pokazuje, że do 2100 roku masa odławianych ryb może spaść nawet o 22%.
Pełna treść artykułu jest dostępna jest na stronie Science: https://www.science.org/doi/10.1126/science.aea1341
O Autorze:
Prof. dr hab. Jan Kozłowski jest profesorem Instytutu Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 2016 roku został laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w obszarze nauk o życiu i o Ziemi. Wyróżnienie otrzymał za sformułowanie i weryfikację teorii optymalnej alokacji zasobów, wyjaśniającej różnorodność strategii życiowych