Laureaci nagrody DLA UKRAINY
Dr Małgorzata Łukianow
Dr socjologii, aktualnie związana z Uniwersytetem Warszawskim. Specjalizuje się w studiach nad pamięcią, socjologii kultury oraz badaniach nad zmianą społeczną. Wcześniej pracowała w Polskiej Akademii Nauk, na Uniwersytecie Technicznym w Chemnitz, w 2024 roku była stypendystką Widzinskiego (Widzinski Senior Fellow) na Uniwersytecie Michigan.
Jej badania koncentrują się na dziedzictwie dysonansowym i pamięcioznawstwie. Współredagowała monografię “No Neighbours' Lands in Postwar Europe: Vanishing 'Others'” (Palgrave Macmillan, 2022) oraz monografię „Pamiętniki Pandemii” (Krytyka Polityczna, 2022), poświęconą dokumentom osobistym z okresu pandemii. Jej zainteresowania obejmują studia nad pamięcią, socjologię wiedzy oraz socjologię kultury.
Współprzewodniczy Polskiej Grupie Regionalnej Memory Studies Association.
Dr Kristina But
Dr dziennikarstwa, badaczka w Katedrze Dziennikarstwa Uniwersytetu Narodowego w Zaporożu. Od września 2024 do sierpnia 2025 roku pracowała jako wykładowczyni w Katedrze Dziennikarstwa Międzynarodowego Uniwersytetu Metropolitalnego im. Borysa Hrynchenki w Kijowie. Stypendystka Weiser Center for Europe and Eurasia (WCEE) na Uniwersytecie Michigan.
Urodziła się i wychowała w Melitopolu na Ukrainie, jednak w 2022 roku, w wyniku pełnoskalowej inwazji rosyjskiej, została zmuszona do relokacji. Jako dziennikarka freelancerka koncentruje się na tematyce tymczasowo okupowanych terytoriów Ukrainy, praw człowieka oraz aktywizmu obywatelskiego.
W kwietniu 2023 roku uruchomiła portal „Platforma to Be” – regularnie aktualizowaną platformę internetową poświęconą sposobom przeżywania żałoby. W grudniu 2023 roku założyła organizację pozarządową „To Be”, której celem jest wspieranie osób doświadczających straty poprzez działania informacyjne i psychologiczne. Organizacja prowadzi kampanie społeczne, realizuje pogłębione badania oraz udziela pomocy i wsparcia ochronnego m.in. osobom w żałobie, członkom rodzin i personelowi wojskowemu, osobom wewnętrznie przesiedlonym, osobom z niepełnosprawnościami oraz tym wymagającym opieki paliatywnej i hospicyjnej.
Zwycięski projekt nosi tytuł "Powstawanie pamięci: wczesne oddolne upamiętnienia i cyfrowy aktywizm w Ukrainie czasu wojny". Jego celem jest zbadanie, w jaki sposób mieszkańcy Ukrainy od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji w lutym 2022 roku tworzą własne formy upamiętniania wojny.
Już w pierwszych dniach konfliktu pojawiły się liczne oddolne inicjatywy – zarówno w przestrzeni publicznej, jak i w internecie – które miały na celu uczczenie ofiar, utrwalenie doświadczeń i ich ochronę przed zapomnieniem. W odróżnieniu od oficjalnych pomników czy państwowych ceremonii, te spontaniczne działania – od skromnych miejsc pamięci po cyfrowe upamiętnienia w mediach społecznościowych – pokazują, jak społeczności reagują na przemoc w czasie rzeczywistym i jak budują obywatelską odporność.
Szczególne znaczenie ma tu pamięć cyfrowa, czyli ulotne treści takie jak relacje w mediach społecznościowych czy transmisje na żywo, które szybko znikają, ale wywołują silne emocje i budują wspólnotowe doświadczenie.
Badanie obejmuje okres od pierwszych dni wojny, ze szczególnym uwzględnieniem skutków zbrodni w Buczy i Irpieniu, aż po trzecią rocznicę inwazji. Sam projekt wpisuje się w szersze debaty nad pamięcią zbiorową oraz rolą cyfrowych form uczestnictwa w strefach konfliktu, ukazując oddolne sposoby zachowania pamięci jako istotne elementy życia społecznego i obywatelskiego.
